Evliliğin İptali Davası

Evliliğin iptali (evlenmenin butlanı) davası, boşanma gibi evlilik birliğini sona erdiren sebeplerden biridir. Boşanma sebepleri genelde evlilik birliği içinde ortaya çıkar. Fakat butlan davasının sebebi evlenmeden öncesine dayanır. Evliliğin iptali, geçersiz olarak kurulmuş olan bir evlilik akdinin mahkeme kararıyla sona erdirilmesidir.

Evliliğin iptali iki halde gerçekleşir; mutlak butlan ve nisbi butlan. Bu ikisi, dava açma süreleri yönüyle birbirinden ayrılır. Mutlak butlan sebepleri kamu düzeniyle ilgili olduğundan, bu sebebe dayalı dava her zaman için açılabilir. Nisbi butlan davasında ise belli zamanaşımı süreleri söz konusudur.

Evliliğin İptali Davasını Kimler Açabilir?

Evliliğin mutlak butlanı davasını, Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen açılır. Ayrıca bu dava, ilgisi olan herkes tarafından da açılabilir (yani karı, koca, yasal temsilci, ana, baba gibi evlilik iptali ihtimalinde menfaati olan kişiler). Ayırt etme gücünün sonradan kazanılması veya akıl hastalığının iyileşmiş olması durumlarında mutlak butlan davasını yalnız ayırt etme gücünü sonradan kazanan veya akıl hastalığı iyileşen eş açabilir.

Evliliğin nisbi butlanı davasını, evlenme sırasında ayırt etme gücünden geçici olarak yoksun olup sonradan bu yeteneği kazanan eş açabilir. Yanılma, aldatma, korkutma, alkol-uyuşturucu-uyarıcı-ilaç ve kimyasallar nedeni ile geçici ayırt etme yoksunluğuna sahip olma nedenlerine dayanan iptal davası açma hakkı, iradesi anılan sebeplerle sakatlanan eşe aittir.Yasal temsilcinin izni olmaksızın yapılan evlenmelerin iptal davası ile sona erdirilmesi talep hakkı veli veya vasiye aittir. Velayet hakkını eşit olarak kullanan ana ve babadan birinin evlenmeye muvafakati bulunması halinde; nisbi butlan davasında, davacı sıfatı, izni olmayan eşe aittir.

Evliliğin İptali Davası Şartları Nelerdir?

Medenini hukukta önemli bir yer tutan evliliğin iptali davaları kapsamında, evliliğin mutlak butlanı davasını açma sebepleri kanunda sınırlı sayıda belirtilmiş olup temel olarak şu şekilde sıralanabilir;

– Eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması,
– Eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunması,
– Eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akü hastalığı bulunması,
– Eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlığın bulunmasıdır.

Evliliğin nisbi butlanı davasını açma sebepleri ise ikiye ayrılır;

Eşler Yönünden Sebepler:
– Ayırt Etme Gücünden Geçici Yoksunluk
– Yanılma
– Aldatma
– Korkutma
2. Yasal Temsilciler Yönünden Sebepler

Küçük veya kısıtlı, yasal temsilcisinin izni olmadan evlenemez. Evlenme başvurusu sırasında yasal temsilcinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesinin evlendirme memurluğuna verilmesi zorunludur. Bu izin alınmadan evlenme gerçekleşmişse; izni alınmayan yasal temsilci evlenmenin iptalini isteyebilir.

Dava şartları ile ilgili belirtilmesi gereken önemli bir husus ise zamanaşımı ve evlilik iptali ne kadar sürer konularıdır. İptal davası açma hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir ve mahkemece re’sen dikkate alınır. Mutlak butlan davası için ise herhangi bir süre öngörülmediği için, bu dava her zaman açılabilir. Evliliğin iptali sonuçları ise çocuklar yönünden ve eşler yönünden farklılık gösterir.

Çocuklar yönünden; Mahkemece butlanına karar verilen bir evlilikten doğan çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile evlilik içinde doğmuş sayılırlar. Çocuklar ile ana ve baba arasındaki ilişkilere boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır.

Eşler yönünden; evlenmenin butlanına karar verilirse, evlenirken iyiniyetli bulunan eş bu evlenme ile kazanmış olduğu kişisel durumunu korur. Eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi, tazminat, nafaka ve soyadı hakkında boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır.

Evliliğin İptali ve Boşanma Arasındaki Fark Nedir?

Evliliğin iptali, hukuken geçersiz olarak yapılan veya sonradan geçersiz hale gelen bir evliliğin mahkeme kararı ile iptal edilmesidir. Ancak boşanma, hukuken geçerli bir evliliğin kanundaki şartların gerçekleşmesi veya tarafların ortak iradelerinin oluşması halinde evliliğin mahkeme kararı ile sona erdirilmesidir.

Evliliğin iptali Yargıtay kararları ile de hüküm altına alınmıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2010 yılında verdiği bir kararda özet olarak şöyle demiştir:

Dava, davalı ile davacının miras bırakanı S.’in evliliğinin iptali isteğine ilişkindir. Davacı, müteveffanın yaşı ve akıl sağlığı itibarıyla bu evliliği yapabilecek durumda olmadığını ileri sürmektedir. Bu iddia, evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığının bulunduğuna dayanmaktadır. Eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığının bulunması evliliği mutlak butlanla batıl kılar. Buna göre dava mutlak butlan sebebine dayanmaktadır. Sona ermiş bir evliliğin mutlak butlanı Cumhuriyet Savcısı tarafından res’en dava edilemez ise de, bu dava her ilgilisi tarafından açılabilir. Türk Medeni Kanunu’nun 159. maddesi nispi butlan sebepleriyle ilgilidir. Davacı, ölen S. mirasçısı olduğuna göre sona ermiş bir evliliğin mutlak butlanını dava edebilir.

Yine Yargıtay 2012 yılında davalı kadının evlilik öncesi “prematüre over yetmezliği” rahatsızlığından söz etmeyerek davacı eşin güvenini sarstığı gerekçesiyle boşanma kararı verilmiş ise de; tarafların ancak evlilik birliği içinde gerçekleşen kusurlu davranışları boşanma sebebi olur. Mahkemenin kabulünde olduğu gibi, davalı evlilik öncesi “prematüre over yetmezliği” rahatsızlığından davacı eşine söz etmemiştir. Davalı kadının evlilik öncesi “prematüre over yetmezliği” rahatsızlığını eşinden gizlemesi, eşini sağlığı konusunda yanıltması ve aldatması, davacının bu sebeple güveninin sarsılmış olması nispi butlan sebeplerini oluşturabilir. Evlilik birliği içinde davalı kadının çocuğunun olmaması, yumurtalık rezervinin azalması/tükenmesi davalı kadın tedaviden kaçınmadıkça boşanma sebebi olmaz. Mahkemece davalı eşin evlilik öncesindeki davranışı sebebiyle davacı eşin güveninin sarsıldığından bahisle tarafların boşanmalarına karar verilmesi isabetsizdir.

2019-04-01T13:05:18+00:00

Yorum Yap

Telefon Numaranızı Girmeyi Unutmayınız!

Telefonunuz Site üzerinde gözükmeyecektir. Özel hayatın gizliliğine inanıyoruz!

Avukata SorHemen
+ +
WhatsApp chat